Wypadek przy pracy oraz wypadek w drodze do lub z pracy

Rodzaje świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz warunki nabywania prawa do tych świadczeń, a także zasady i tryb przyznawania świadczeń, ustalania ich wysokości oraz zasady ich wypłaty uregulowane są w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, z późn. zm).

Wypadek przy pracy – kwalifikacja zdarzenia

Kluczowe znaczenie dla uznania danego zdarzenia za wypadek przy pracy ma jego właściwa kwalifikacja: dla pracownika – w kontekście nabycia prawa do świadczeń odszkodowawczych i ich wysokości, zaś dla pracodawcy – w kontekście źródła finansowania świadczenia związanego z wypadkiem.

W myśl ustawy, aby zdarzenie mogło zostać uznane za wypadek przy pracy, muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:

• nagłość zdarzenia – sytuacja musi być gwałtowna, a nie rozciągnięta w czasie,

• przyczyna zewnętrzna – czynnik sprawczy musi pochodzić spoza organizmu poszkodowanego (np. upadek z wysokości, uderzenie przez maszynę), nie zaś stanowić skutek stanu zdrowia poszkodowanego (np. choroba przewlekła),

• skutek w postaci urazu lub śmierci – zdarzenie musi wywołać realną szkodę na zdrowiu,

• związek z pracą – wystąpić musi element łączący zdarzenie z aktywnością zawodową.

Zgodnie z ustawą, uznaje się, że zdarzenie nastąpiło w związku z pracą podczas:

• wykonywania zwykłych czynności i poleceń – czyli gdy pracownik realizuje swoje codzienne zadania wynikające z umowy o pracę lub wykonuje konkretne polecenie wydane przez przełożonego;
• działanie na rzecz pracodawcy bez polecenia – czyli gdy pracownik z własnej inicjatywy podejmuje działania mające na celu ochronę mienia zakładu pracy (np. zabezpieczenie mienia przed nadchodzącą burzą), nawet jeśli pracodawca nie wydał wyraźnego polecenia;
• w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy – czyli gdy pozostawał w dyspozycji pracodawcy, ale przemieszczał się między siedzibą zakładem pracy a innym miejscem, w którym miał wykonać swoje obowiązki, np. przejazd z biura do klienta lub do filii zakładu pracy.

Co ważne,na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

• w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone powyżej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
• podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
• przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Wypadek przy pracy – rodzaje świadczeń

Z tytułu wypadku przy pracy przysługują następujące świadczenia:

1. zasiłek chorobowy – dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy;
2. świadczenie rehabilitacyjne – dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy;
3. zasiłek wyrównawczy – dla ubezpieczonego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
4. jednorazowe odszkodowanie – dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
5. jednorazowe odszkodowanie – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;
6. renta z tytułu niezdolności do pracy – dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;
7. renta szkoleniowa – dla ubezpieczonego, w stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy;
8. renta rodzinna – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy;
9. dodatek do renty rodzinnej – dla sieroty zupełnej;
10. dodatek pielęgnacyjny;
11. pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą.

Z tytułu wypadku przy pracy ubezpieczonemu przysługuje:

• zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru od pierwszego dnia i wypłacany jest przez ZUS,
• świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 100% podstawy wymiaru,
• jednorazowe odszkodowanie w wysokości 20% przeciętnego wynagrodzenia za 1% uszczerbku na zdrowiu (wysokość jednorazowego odszkodowania zależy od procentu uszczerbku na zdrowiu, obliczanego na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim roku, ogłaszanego przez GUS).

Wypadek w drodze do pracy lub z pracy – kwalifikacja zdarzenia

Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia. Przy czym, jako drogę do lub z pracy określa:

• najkrótszą bądź komunikacyjnie najdogodniejszą;
• nieprzerwaną bądź przerwaną, o ile przerwa jest życiowo i czasowo uzasadniona w granicach potrzeb;
• drogę z miejsca wykonywania zatrudnienia do miejsca zamieszkania.

Co ważne, droga z domu do pracy rozpoczyna się z chwilą przekroczenia przez pracownika drzwi domu/mieszkania i kończy się w momencie przekroczenia bramy zakładu pracy. Droga z pracy do domu zaczyna się natomiast z chwilą opuszczenia bramy zakładu pracy i kończy z chwilą przekroczenia progu domu pracownika.

Wypadek w drodze do pracy lub z pracy – rodzaje świadczeń

Z tytułu wypadku w drodze do pracy lub z pracy przysługują następujące świadczenia:

1. zasiłek chorobowy - dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy;
2. świadczenie rehabilitacyjne - dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy;
3. renta z tytułu niezdolności do pracy – w przypadku, gdy wypadek w drodze do pracy lub z pracy stanowić będzie konsekwencje całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy.

Z tytułu wypadku w drodze do pracy lub z pracy ubezpieczonemu przysługuje:

• zasiłek chorobowy w wysokości 100% wynagrodzenia (lub zasiłku chorobowego) za czas nieobecności, wypłacany najpierw przez pracodawcę (do 33 dni, lub 14 dla osób 50+), a następnie przez ZUS,
• świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 90% (za pierwsze 3 miesiące) i 75% za pozostały okres.

Nowość w księgarni PCDK:  Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce. Przewodnik przedsiębiorcy Zapraszamy do zamawiania!

Poznaj najbliższe szkolenia z kadr i płac