Podatek wyrównawczy dla grup kapitałowych – nowe przepisy i wątpliwości biznesu

Projekt nowelizacji przepisów dotyczących tego podatku – obecnie konsultowany – ma doprecyzować sposób jego obliczania oraz wprowadzić rozwiązania techniczne ułatwiające rozliczenia. Jednocześnie budzi on dyskusję w środowisku biznesowym, które zwraca uwagę na potencjalne skutki administracyjne nowych regulacji.

Globalny minimalny podatek – założenia

Podatek wyrównawczy jest częścią globalnej reformy podatkowej uzgodnionej w ramach OECD i G20. Jej celem jest ograniczenie przenoszenia zysków do krajów o niskim opodatkowaniu. W praktyce oznacza to, że jeśli efektywna stawka podatkowa danej grupy w określonym kraju jest niższa niż 15 proc., różnica musi zostać dopłacona w formie podatku wyrównawczego. Mechanizm obejmuje przede wszystkim największe podmioty – grupy kapitałowe osiągające przychody przekraczające 750 mln euro rocznie.

Jak podkreśla Marcin Otręba, doradca podatkowy PCDK, sama idea reformy jest zrozumiała z punktu widzenia polityki podatkowej państw. – Globalny minimalny podatek ma ograniczyć agresywną optymalizację podatkową i zapewnić bardziej równą konkurencję między firmami działającymi na różnych rynkach. Z perspektywy przedsiębiorstw kluczowe jest jednak to, jak szczegółowe przepisy będą funkcjonować w praktyce – mówi ekspert.

Spór o standardy rachunkowości

Jednym z głównych punktów dyskusji jest sposób stosowania standardów rachunkowości przy obliczaniu krajowego podatku wyrównawczego. Zgodnie z projektem nowelizacji podstawą kalkulacji mają być dane ze sprawozdań finansowych sporządzanych zgodnie z polską ustawą o rachunkowości. Wyjątek przewidziano jedynie dla sytuacji, gdy przynajmniej jeden podmiot z danej grupy jest zobowiązany do stosowania Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSR/MSSF). Problem polega na tym, że wiele spółek stosuje te standardy dobrowolnie – przede wszystkim po to, aby zachować spójność raportowania z centralą grupy kapitałowej.

Zwraca na to uwagę Konfederacja Lewiatan w ramach konsultacji publicznych projektu. – Brak uwzględnienia takich podmiotów prowadzi do istotnej komplikacji, ponieważ spółki raportujące według MSR/MSSF na potrzeby grupy nie mogłyby korzystać z tych danych przy obliczaniu krajowego podatku wyrównawczego – wskazuje Anna Słomińska-Wernik, ekspertka Konfederacji Lewiatan.

W praktyce oznaczałoby to konieczność prowadzenia dwóch równoległych systemów księgowych – jednego zgodnego z MSR/MSSF na potrzeby raportowania do grupy oraz drugiego opartego na polskiej ustawie o rachunkowości.

Ryzyko podwójnego raportowania

Zdaniem ekspertów podatkowych taki model mógłby znacząco zwiększyć koszty administracyjne po stronie przedsiębiorstw.

– W wielu grupach kapitałowych dane finansowe są już przygotowywane według standardów międzynarodowych. Wprowadzenie obowiązku równoległego raportowania według innych zasad tylko na potrzeby krajowego podatku wyrównawczego może oznaczać dodatkowe procesy księgowe i większe ryzyko rozbieżności w danych – ocenia Marcin Otręba, dodając jednocześnie, że dla firm najważniejsze jest zapewnienie spójności systemów raportowania w całej grupie kapitałowej. – Przy tak skomplikowanych regulacjach jak GloBE największym wyzwaniem nie jest sama stawka podatku, lecz zebranie i przetworzenie odpowiednich danych finansowych w sposób zgodny z przepisami – podkreśla doradca podatkowy.

Kontrowersje wokół uproszczeń

Drugim obszarem dyskusji jest projektowane uproszczenie pozwalające na wykorzystywanie danych z tzw. pakietów konsolidacyjnych przygotowywanych według standardów MSR/MSSF. Rozwiązanie to ma ograniczyć konieczność zmiany standardów rachunkowości wyłącznie na potrzeby kalkulacji podatku wyrównawczego. Jednocześnie projekt przewiduje dodatkowy warunek – przez ostatnie pięć lat dominującym standardem rachunkowości w grupie musiały być MSR/MSSF.

Według Konfederacji Lewiatan jest to wymóg, który może ograniczyć możliwość korzystania z uproszczenia. – Jest to nieuzasadnione kryterium, które w praktyce może wykluczyć część przedsiębiorstw z możliwości korzystania z uproszczenia – wskazuje Anna Słomińska-Wernik.

Przedsiębiorcy oczekują większej elastyczności

Organizacje biznesowe postulują przede wszystkim rozszerzenie przepisów tak, aby możliwość stosowania MSR/MSSF obejmowała także podmioty, które przyjęły te standardy dobrowolnie. Z kolei eksperci podatkowi zwracają uwagę, że w przypadku tak złożonych regulacji kluczowe jest ograniczenie zbędnych obowiązków administracyjnych.

– Globalny minimalny podatek to jeden z najbardziej skomplikowanych systemów podatkowych wprowadzonych w ostatnich latach. Dlatego ważne jest, aby przepisy krajowe były możliwie spójne z praktyką raportowania stosowaną w międzynarodowych grupach kapitałowych – wskazuje Marcin Otręba. Co to oznacza dla firm

Dla przedsiębiorstw działających w dużych grupach kapitałowych nowe przepisy oznaczają przede wszystkim konieczność przygotowania się do nowych obowiązków raportowych.

Kluczowe będzie m.in.:

• zapewnienie spójności standardów rachunkowości w całej grupie,
• dostosowanie systemów księgowych i raportowych,
• analiza efektywnej stawki podatkowej w poszczególnych jurysdykcjach,
• przygotowanie danych potrzebnych do kalkulacji podatku wyrównawczego.

Jak podkreślają eksperci, wdrożenie zasad GloBE jest procesem, który w wielu firmach już trwa – niezależnie od ostatecznego kształtu polskich przepisów.

Poznaj najbliższe szkolenia z zakresu podatków