Model ESCO – jak przedsiębiorstwa oszczędzania energii finansują transformację energetyczną i generują oszczędności

Model ESCO od wielu lat z powodzeniem funkcjonuje w Europie Zachodniej, Stanach Zjednoczonych oraz Azji, a w ostatnich latach zyskuje coraz większe znaczenie również w Polsce. Jego główną zaletą jest możliwość realizacji inwestycji poprawiających efektywność energetyczną bez ponoszenia pełnych kosztów przez inwestora na etapie wdrożenia.

Czym jest przedsiębiorstwo ESCO?

ESCO (Energy Service Company) to firma specjalizująca się w projektowaniu, finansowaniu, wdrażaniu i zarządzaniu przedsięwzięciami służącymi poprawie efektywności energetycznej.

Kluczową cechą tego modelu jest powiązanie wynagrodzenia przedsiębiorstwa ESCO z osiągniętymi oszczędnościami energii. Oznacza to, że firma realizująca inwestycję bierze na siebie część ryzyka technicznego i finansowego, gwarantując określony poziom oszczędności.

W praktyce przedsiębiorstwo ESCO może odpowiadać za:

• przeprowadzenie audytu energetycznego,
• przygotowanie projektu modernizacji,
• zapewnienie finansowania inwestycji,
• realizację prac modernizacyjnych,
• monitorowanie efektów energetycznych,
• utrzymanie i serwis wdrożonych instalacji.

Dzięki temu klient otrzymuje kompleksową usługę obejmującą cały proces poprawy efektywności energetycznej.

Jak działa model ESCO?

Podstawą funkcjonowania modelu ESCO jest umowa o poprawę efektywności energetycznej, często określana jako EPC (Energy Performance Contracting).

Proces przebiega zazwyczaj w kilku etapach:

1. Audyt energetyczny

Przedsiębiorstwo ESCO analizuje zużycie energii i identyfikuje obszary generujące największe straty. Inżynierowie analizują zużycie prądu lub ciepła.

2. Opracowanie projektu modernizacji

Na podstawie wyników audytu przygotowywany jest pakiet działań modernizacyjnych, które mają przynieść wymierne oszczędności. Specjaliści projektują modernizację (np. nowa kotłownia, oświetlenie LED, systemy BMS).

3. Finansowanie inwestycji

W zależności od modelu finansowego środki na realizację projektu mogą pochodzić z kapitału własnego firmy ESCO, z kredytu pozyskanego przez ESCO, z funduszy unijnych, z programów wsparcia efektywności energetycznej. ESCO pokrywa 100% kosztów wdrożenia.

4. Realizacja inwestycji

Firma ESCO przeprowadza modernizację i uruchamia nowe rozwiązania technologiczne.

5. Monitoring efektów

Po wdrożeniu systematycznie monitorowane są osiągane oszczędności energii.

6. Rozliczenie

Spłata inwestycji następuje z części wygenerowanych oszczędności. Dzięki temu klient nie musi angażować znaczących środków własnych na początku projektu. Może to wyglądać tak, że przez ustalony czas (np. 5-10 lat) klient płaci raty, które są niższe niż dotychczasowe rachunki za energię. Po spłacie całość oszczędności zostaje u klienta

Case study – modernizacja energetyczna zakładu produkcyjnego

Przykładem zastosowania modelu ESCO może być średniej wielkości zakład produkcyjny działający w branży spożywczej.

Przedsiębiorstwo zużywało rocznie energię elektryczną i cieplną o wartości około 3 mln zł. Audyt energetyczny wykazał, że największe straty generowały:

• przestarzałe oświetlenie hal,
• niewydajna instalacja sprężonego powietrza,
• brak odzysku ciepła z procesów technologicznych,
• nieefektywny system wentylacji.

Firma nie planowała jednak inwestycji ze względu na ograniczone możliwości finansowe.

Partner ESCO zaproponował kompleksowy projekt obejmujący:

• wymianę ponad 1 500 opraw oświetleniowych na technologię LED,
• modernizację sprężarkowni,
• wdrożenie systemu odzysku ciepła,
• instalację inteligentnego systemu zarządzania energią.

Łączna wartość inwestycji wyniosła 4 mln zł. Projekt został sfinansowany przez przedsiębiorstwo ESCO przy wykorzystaniu kredytu inwestycyjnego oraz środków pomocowych.

Po pierwszym roku funkcjonowania uzyskano:

• redukcję zużycia energii elektrycznej o 28%,
• zmniejszenie kosztów energii o około 850 tys. zł rocznie,
• redukcję emisji CO₂ o ponad 1 000 ton rocznie,
• poprawę niezawodności procesów produkcyjnych.

Zgodnie z umową część wygenerowanych oszczędności przeznaczana była na spłatę inwestycji. Po zakończeniu okresu kontraktu pełne korzyści finansowe pozostały po stronie przedsiębiorstwa.

Przyszłość rynku ESCO

Rosnące ceny energii, rozwój technologii cyfrowych oraz zaostrzenie polityki klimatycznej Unii Europejskiej sprawiają, że znaczenie przedsiębiorstw ESCO będzie systematycznie wzrastać.

Coraz częściej model ten jest wykorzystywany nie tylko do modernizacji budynków, ale również do realizacji projektów związanych z odnawialnymi źródłami energii, magazynami energii czy dekarbonizacją procesów przemysłowych.

Dla wielu przedsiębiorstw ESCO staje się sposobem na przeprowadzenie transformacji energetycznej bez konieczności ponoszenia wysokich nakładów inwestycyjnych i przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka biznesowego.

W warunkach transformacji energetycznej i rosnących wymagań związanych z ochroną klimatu rozwiązania typu ESCO stają się jednym z najbardziej efektywnych narzędzi wspierających rozwój nowoczesnej, niskoemisyjnej gospodarki.

Więcej artykułów z zakresu ESG przeczytasz w Monitorze PCDK. Pobierz TUTAJ

Poznaj najbliższe szkolenia z zakresu ESG