25
SIE
Katarzyna Kołbuś: Jakie są największe zmiany/założenia reformy klasyfikacji budżetowej w systemie finansów publicznych, wdrażanej w związku z realizacją założeń Krajowego Planu Odbudowy?
Ewa Ostapowicz: Głównym celem reformy klasyfikacji budżetowej w ramach Krajowego Planu Odbudowy jest uproszczenie struktury finansów publicznych oraz lepsze powiązanie planowania z zadaniami. Uporządkowanie wielokrotnie nowelizowanej struktury klasyfikacji budżetowej w celu poprawy porównywalności danych. Zastosowanie bardziej spójnej logiki przyporządkowania podziałek i zmiana zakresu przedmiotowego wielu paragrafów klasyfikacji budżetowej.
KK: Brzmi dobrze, ale jak zawsze przy tak dużej reformie pojawia się mnóstwo pytań. Na przykład, czy są obszary ewidencji, które po reformie będą wymagały zupełnie innego podejścia niż dotychczas?
EO: Nowa klasyfikacja budżetowa wprowadza rewolucyjne zmiany wymagające odmiennego podejścia m.in. w układzie grup wydatków, zasadzie dwustronności paragrafów (Dochodowo/Wydatkowe) oraz powiązaniu podziałek z kontami księgowymi.
KK: Jednym z przykładów jest zmiana kwalifikowania części wydatków IT. Czy podobnych zmian będzie więcej?
EO: Tak, zmiany dotyczą zarówno środków trwałych jak i wartości niematerialnych i prawnych, choćby obowiązek innej podziałki klasyfikacyjnej dla tych amortyzowanych w czasie i tych amortyzowanych jednorazowo. Poza tym jeden wspólny paragraf może służyć do klasyfikowania operacji zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków (np. w przypadku podatków czy rozliczeń).
KK: Czy są jeszcze jakieś paragrafy lub grupy wydatków, przy których już dziś zapala się czerwona lampka, bo wiadomo, że będą sprawiały najwięcej problemów?
EO: W klasyfikacji budżetowej i planowaniu finansowym jednostek budżetowych istnieją specyficzne grupy wydatków oraz paragrafy, przy których regularnie zapala się czerwona lampka z uwagi na problemy interpretacyjne i związane z tym ryzyko naruszenia dyscypliny finansów publicznych Przede wszystkim zakup usług pozostałych (dotychczasowy § 430), który został podzielony na wiele innych, bardziej szczegółowych. Także wydatki majątkowe i inwestycyjne (dotychczasowy § 605 i § 606). To, czy dany zakup trafi do wydatków majątkowych czy bieżących, zależy teraz wyłącznie od polityki rachunkowości jednostki.
KK: Czy w związku z tym widzi Pan ryzyko, że niektóre jednostki będą próbowały mechanicznie przepisywać klasyfikację zamiast analizować charakter wydatku?
EO: Tak, istnieje ryzyko, że niektóre jednostki będą próbowały mechanicznie przepisywać klasyfikację budżetową zamiast każdorazowo rzetelnie analizować rzeczywisty charakter i treść ekonomiczną wydatku. Przyczyną takiego zjawiska są przede wszystkim nawyki i rutyna, co przejawia się w stosowanie gotowych matryc przypisań i powielanie schematów z poprzednich lat bez weryfikacji. Poza tym presja czasu i obciążenie pracą. Proszę zwrócić uwagę, że 2026 r. służby finansowo-księgowe pracują równolegle w dwóch różnych systemach klasyfikacji budżetowej, co zwiększa ryzyko mechanicznego przepisywania paragrafów.
Faktycznie rok 2026 będzie specyficzny – realizacja jednego budżetu według starej klasyfikacji i planowanie kolejnego według nowej. Jak nie pogubić się w dwóch porządkach jednocześnie? Aby nie pogubić się w realizacji budżetu 2026 według starej klasyfikacji i jednoczesnym planowaniu roku 2027 według nowej, kluczowe jest rozdzielenie procesów, korzystanie z oficjalnych kluczy przejścia oraz unikanie automatycznego mapowania. Oficjalne klucze przejścia i materiały pomocnicze udostępnione przez Ministerstwo Finansów, wymagają weryfikacji w każdej jednostce. Klasyfikowanie wydatków intuicyjnie bez analizowania rzeczywistego celu nowych grup wydatków może prowadzić do błędnego przypisywania paragrafów.
KK: W związku z tym które dotychczasowe przyzwyczajenia księgowych będą musiały odejść do historii?
EO: Głównym ryzykiem jest opieranie się na ogólnych mechanizmach zamiast budowaniu własnych, dostosowanych do specyfiki jednostki narzędzi mapujących. Do historii ostatecznie odejdą: machinalne przepisywanie starych paragrafów z pamięci, sztywne powiązanie klasyfikacji z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD) oraz traktowanie progu 10 000 zł. jako uniwersalnego wyznacznika podziałek wydatkowych zaliczanych do bieżących i majątkowych.
KK: Która zmiana wydaje się niewielka, ale w praktyce może wywołać najwięcej pytań?
EO: Najwięcej pytań i wątpliwości w praktyce budżetowej na 2027 rok wywołuje usunięcie progu 10 000 zł z nowej klasyfikacji wydatków, co wymaga innego podejścia do kwalifikacja majątku niskocennego, zmian w polityce rachunkowości oraz modyfikację wewnętrznych procedur jednostek.
KK: Gdyby miała Pani przygotować dla głównych księgowych krótką checklistę „co zrobić przed rozpoczęciem prac nad budżetem 2027”, jakie byłyby trzy najważniejsze punkty?
EO: Główny księgowy powinien przede wszystkim: przeanalizować dochody i wydatki pod kontem nowej klasyfikacji budżetowej, zgłosić dostawcy oprogramowania finansowo-księgowego potrzebę pełnej aktualizacji słowników, planów kont oraz schematów sprawozdawczych, a także zaktualizować procedury wewnętrzne, czyli dokonać zmian w polityce rachunkowości, instrukcji obiegu dokumentów oraz zasadach opisywania dowodów księgowych. Komórki merytoryczne muszą opisywać faktury zgodnie z klasyfikacją wydatków.
To jest fragment publikacji. Załóż darmowe konto i czytaj bezpłatnie całość: przejdź do platformy PCDK Know How
